صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )

270

شرح بر زاد المسافر صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( تحقيق آشتيانى ) ( فارسى )

شأن النفس مشاهدتها إيّاها في النشأة الدنياويّة [ 1 ] و كذا اقتدارها على إيجاد صور عجيبة غريبة حسنة أو قبيحة مناسبة لأوصافها و أخلاقها ، و لا يضرّنا أيضا كون البدن المعاد غير البدن الأوّل بحسب الشخص ؛ لاستحالة كون المعدوم معادا » . ما در طى مباحث آينده و نيز در مطاوى تحقيقات آقا على حكيم در معاد جسمانى به طريق خاص او ، مفصل در اين زمينه بحث مىكنيم . همان طورى كه ملاحظه شد ملا صدرا در كتاب شرح هدايه كه آن را به سبك حكمت مشّايى و فلسفهء استدلالى به طريقهء شيخ رئيس و اتباع او مثل حكيم فاضل - اثير الدين ابهرى - تأليف نموده است ، مطابق نصوص و ظواهر كتاب و سنّت ، به صحت معاد جسمانى و وجوب اعتقاد به لذت و الم و عقاب و ثواب مخصوص ابدان تصريح نموده و به همان نحوى كه رئيس فلاسفهء اسلام ابن سينا - قدس روحه - معاد را به جسمانى و روحانى تقسيم نموده و شرح و بسط و كيفيت معاد جسمانى را به كتاب و سنت ارجاع كرده و در طى مباحث به بيان وجه صحت معاد جسمانى اشاره نموده ، تقرير مىنمايد با اين فرق كه خود به بيان وجوه صحت معاد جسمانى و ردّ مناقشات و ايرادات پرداخته و در ضمن تحرير مبحث و توجيه امكان و صحت معاد و ازالهء شبهات و شكوك و رفع استبعاد و كسر سورت دلايل منكران ، وجوهى را ذكر نموده است كه شيخ به آنها اشاره نكرده است . آخوند ، در اين مسأله چنان مشى نموده كه گويا اصلا از مباحث موجود در اسفار و شواهد و مبدأ و معاد و مظاهر ، خبر ندارد . ملا صدرا در شرح هدايه ، مطابق متن كتاب ، مبانى مشّايى را شرح داده است و در اين كتاب و حواشى شفا در تحرير مباحث فلسفى به طريقهء اهل نظر و سبك